بیماری دیابت

بیماری دیابت یکی ازمهم‌ترین اختلال های متابولیسم کربوهیدرات ها می‌باشد، که ویژگی اصلی آن افزایش سطح گلوکز یا قند خون می‌باشد. بیماری دیابت مزمن، زمینه‌ای برای بروز سایر بیماری‌ها، مرگ ‌ومیر، بیماری‌های کلیوی، آترواسکلروز و سایر موارد می‌باشد. سطح طبیعی قند خون پلاسما به ‌طور طبیعی در محدوده ۷۰ تا ۹۵ میلی گرم در دسی لیتر (۷۰-۹۵ mg/dl) بطور خلاصه کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در صد میلی لیتر پلاسما می‌باشد.

بیماری-دیابت

طبق پیشنهاد انجمن دیابت آمریکا برای تشخیص بیماری دیابت دو نتیجه غیرطبیعی از آزمایشات زیر موردنیاز است:

• قند خون ناشتای بیشتر یا مساوی mg/dl 126
• سطح قند خون دو ساعت بعد از غذا یا آزمایش 2HPP بیشتر یا مساوی >200 mg/dl
• قند خون ناشتای بیشتر یا مساوی >200 mg/dl  به‌ همراه علایم بالینی بیماری دیابت
• میانگین قند خون سه ماهه بیشتر یا مساوی ۶.۵%   (Hb A1C >6.5%)

طبقه بندی بیماری دیابت:

 طبقه‌بندی‌های مختلفی برای دیابت وجود دارد ولی در حالت کلی دو نوع دیابت داریم:

• دیابت نوع یک یا دیابت نوجوانان
• دیابت نوع دو یا دیابت بزرگسالان

دیابت نوع یک:

دیابت نوع یک (که به دلیل استفاده از انسولین در سایر انواع دیابت، واژه «وابسته به انسولین» برای آن گمراه‌کننده است) حدود ۵ تا ۱۰ درصد از دیابت‌ها را تشکیل می‌دهد. این بیماری با تخریب خودایمنی سلول‌های بتای جزایر لانگرهانس و در نتیجه کمبود مطلق انسولین مشخص می‌شود. اگرچه بیشتر در جوانان دیده می‌شود، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد.

علت اصلی مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی (مانند ژن‌های HLA-DR/DQ)، عفونت‌های ویروسی، سموم و عوامل محیطی در ایجاد آن نقش دارند. در این بیماران، تخریب سلول‌های بتا منجر به عدم ترشح انسولین، هایپرگلیسمی و سطح بسیار پایین C-peptide می‌شود. درمان نشدن این وضعیت می‌تواند منجر به کتواسیدوز دیابتی شود که یک اورژانس پزشکی نیازمند مداخله فوری است.

نکته مهم: درمان با انسولین برای همه مبتلایان به دیابت نوع یک کاملاً ضروری است.

در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک برخی مارکر های آنتی‌بادی تخریب‌کننده سلول‌های بتا معمولاً قبل و درهنگام بروز دیابت نوع یک وجود دارند که اندازه‌گیری این اتو آنتی‌بادی‌ برای پیش‌بینی و تشخیص همچنین درتحقیقات برای درمان و پیشگیری از دیابت نوع یک کاربرد دارند. یکی از کاربردهای دیگر این‌آنتی بادی ها ها برای غربالگری اعضاء خانواده‌های غیر دیابتیک کاندید اهداء پانکراس می باشد. اتو آنتی بادی های مختلفی در این بیماران قابل اندازه‌گیری و شناسایی است. حداقل دو اتوآنتی بادی با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ همراه است سطوح سرمی اتوآنتی بادی های GAD65 ، IA-2 . Zn T8 پیش بینی بروز دیابت تیپ ۱ را افزایش می دهند.

GAD65 بیشترین حساسیت را بعنوان یک مارکر غربالگری واحد برای تشخیص افراد مثبت نسبت به آنتی بادی چندگانه دارا می باشد. IAA ها در کودکان خردسال مبتلا به دیابت نوع ۱ شایع تر است، در حالی که GAD65 در بزرگسالان متداول تر هست.

دیابت نوع دو:

متداول‌ترین فرم دیابت بوده و در حدود ۹۰ درصد مبتلایان را شامل می شود این بیماری فامیلی است. فاکتورهای خطر آن شامل: افزایش وزن یا چاقی BMI بیشتر یا مساوی ۲۵، عدم تحرک، بستگان درجه یک مبتلا به دیابت، افزایش سن (سنین بالاتراز۴۵) نژاد وهمچنین بیماری‌هایی مثل بیماری تخمدان پلی کیستیک، سابقه دیابت حاملگی، فشار خون، بیماری قلبی – عروقی یا دیس لیپیدمی و سطح تری گلیسرین بیشتر یا مساوی ۲۵۰، Hb A1c بیشتر یا مساوی ۷% و سایر شرایط دیگر مرتبط با مقاومت به انسولین. دیابت نوع دو با مقاومت به انسولین و دیابت غیر وابسته به انسولین مشخص می‌گردد این اصطلاح نیز مدت طولانی است که استفاده نمی‌شود.

بیماری دیابت نوع دو در بزرگسالان متداول است اما می‌تواند در هر سنی حتی کودکی بروز کند.

بر خلاف بیماری دیابت نوع یک، بیماری دیابت نوع دو، یک بیماری اتوایمون در نظر گرفته نمی شود بنابراین اتوآنتی بادی های پانکراسی وجود ندارد. افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع دو در مراحل شروع دیابت نوع دو می توانند فاقد علامت باشند، بنابراین ارزیابی های معمول برای افراد با خطر بالای ابتلا توصیه می شود.

انجمن دیابت آمریکا غربالگری دیابت نوع دو را در بزرگسالان چاق یا دارای اضافه وزنی که یک یا تعداد بیشتری از فاکتورهای خطر ابتلا به دیابت را دارند توصیه می‌کند. به‌ طورکلی توصیه می‌شود که افراد با سن ۴۵ سال و بیشترهر سه سال یک‌بار برای دیابت غربالگری شوند. غربالگری در افراد با خطر بالا زودتر و چند بار انجام گیرد. آزمایش ترجیحی و مقدم اندازه‌گیری سطح گلوکز ناشتایی یا HB A1c هست. اگر قند خون ناشتا تصادفی بیشتر یا مساوی ۱۶۰ باشد باید آزمایش گلوکز پلاسمایی ناشتا  و Hb A1c و تست تحمل گلوکز خوراکی پس از مصرف ۷۵ گرم گلوکزانجام گیرد.

 دستگاه‌های کنترل‌ کننده خانگی قند نباید برای تشخیص دیابت بکار روند ولی درصورتی‌ که در شخصی نتیجه آزمایش گلوکز مویرگی که به ‌وسیله‌ی یکی از این دستگاه‌ها انجام ‌شده بیشتر یا مساوی ۱۴۰ باشد باید مجدداً و با استفاده از نمونه خون وریدی،میزان قند خون از لحاظ آزمایش سطح قند خون ناشتا، Hb A1C و تست تحمل گلوکز خوراکی پس از مصرف ۷۵ گرم گلوکز مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر چه اکثر مبتلایان به دیابت نوع دو با رژیم غذایی و ورزش و عوامل خوراکی کنترل هایپر گلیسمی به‌طور مؤثری درمان می‌شوند بعضی دیگر به انسولین درمانی نیاز دارند.

جمع بندی

در این مقاله به انواع بیماری دیابت، روش‌های پیشگیری و درمان، و آزمایش‌های تشخیصی لازم برای آن پرداختیم. آگاهی از این بیماری می‌تواند به پیشگیری از ابتلا و کنترل بهتر آن کمک کند. برای پذیرش آنلاین، انجام آزمایش‌های مربوطه در آزمایشگاه دکتر یوسفی با بهترین کیت‌های تشخیصی و دریافت مشاوره رایگان، می‌توانید از لینک‌های زیر اقدام کنید.